Denetim memuru masaya oturduğunda menünüze iki gözle bakar: fiyat ve gramaj beyanı yerinde mi, alerjen bilgisi var mı? 2026 itibarıyla bu sorulardan herhangi birinin cevabı "yok" ise konu tavsiyeden çıkıp idari para cezasına döner. Bu rehberde menünüzü ilgilendiren iki ayrı mevzuatı, tarih tarih uyum takvimini, 14 alerjenin tam listesini ve menünüzü en az maliyetle uyumlu hale getirmenin yolunu anlatıyoruz.
Bu düzenlemeler neden geldi?
Üç gerekçe var ve üçü de makul. Birincisi tüketicinin bilgi hakkı: müşteri ne yediğini, kaç gram olduğunu ve karşılığında ne ödediğini bilmeli. İkincisi gıda güvenliği: alerjik bireyler için menüdeki eksik bilgi, rahatsızlıktan hastane yolculuğuna uzanan sonuçlar doğurabiliyor; alerjen beyanı bir kısıtlama değil, can güvenliği önlemi. Üçüncüsü haksız rekabetin önlenmesi: gramaj yazmayan işletme, porsiyonu küçültüp fiyatı sabit tutarak gramaj yazan dürüst rakibine karşı avantaj sağlıyordu.
Menünüzü ilgilendiren iki ayrı mevzuat
Karışıklığın ana kaynağı burası: "menü yönetmeliği" diye tek bir metin yok, iki koldan gelen kurallar var.
1. Fiyat Etiketi Yönetmeliği (Ticaret Bakanlığı)
Fiyat listeleri ve menülerde ürünün güncel satış fiyatının ve porsiyon/gramaj bilgisinin açık, okunur biçimde yer almasını ister. Vergiler dahil fiyat gösterilir; "SP" (sorunuz) yazmak veya fiyatı belirsiz bırakmak ihlaldir. Denetimi ticaret il müdürlükleri ve kaymakamlık ekipleri yapar; bu kural kademesizdir, bugün itibarıyla tüm işletmeler için geçerlidir.
2. Gıda mevzuatı: alerjen, kalori ve içerik beyanı (Tarım ve Orman Bakanlığı)
Hazır yemek sunan işletmelerde menülerde alerjen, porsiyon başına kalori ve temel içerik bilgisinin (alkol ve domuz türevi bileşen beyanı dahil) sunulmasını kademeli takvimle zorunlu kılar.
Uyum takvimi: kim, ne zaman?
| Tarih | Kapsam |
|---|---|
| 1 Temmuz 2026 | Ulusal zincir restoranlar: alerjen + kalori + içerik bilgisi (yürürlükte) |
| 31 Aralık 2026 | Tüm restoran, kafe ve pastaneler: alerjen bilgisi |
| 31 Aralık 2027 | Tüm işletmeler: kalori beyanı |
Takvimi doğru okuyun: "31 Aralık 2026'ya vaktim var" rahatlığı yanıltıcıdır. Menünüzdeki her ürünün alerjen dökümünü çıkarmak, reçete reçete kontrol gerektiren bir iştir; son haftaya bırakılacak iş değildir. Ayrıca gramaj ve fiyat kuralı (yukarıdaki birinci mevzuat) zaten bugün geçerlidir.
Bir netleştirme daha: karekod zorunlu değildir. Bilgileri basılı menüde, panoda, broşürde veya dijital ekranda sunmak da mevzuata uygundur. QR menünün avantajı zorunluluk değil, bu bilgileri en düşük maliyetle güncel tutabilmesidir; birazdan hesaplayacağız.
Menüde belirtilmesi zorunlu 14 alerjen
Gıda mevzuatındaki liste şu 14 kalemdir; parantez içinde menünüzde en sık karşınıza çıkacak örnekleri verdik:
- Gluten içeren tahıllar (ekmek, makarna, kadayıf, bulgur, soslardaki un)
- Kabuklular (karides, yengeç; karides tava, deniz mahsullü makarna)
- Yumurta (mayonez, sufle, tavuk pane harcı)
- Balık (balık yemekleri, Worcestershire soslu ürünler, hamsi tuzlaması)
- Yer fıstığı (sos ve tatlılarda gizlenmeye en yatkın alerjen)
- Soya (soya sosu, teriyaki, kızartma yağları)
- Süt ve süt ürünleri (tereyağı, krema, peynir, sütlü tatlılar)
- Sert kabuklu meyveler (fındık, ceviz, badem, antep fıstığı; baklava, kruvasan)
- Kereviz (çorba bazları ve et sularında sık kullanılır)
- Hardal (soslar, marinasyonlar)
- Susam (simit, burger ekmeği, tahin, humus)
- Kükürt dioksit ve sülfitler (kuru meyve, şarap, bazı sirkeler)
- Acı bakla (lüpen) (bazı unlu mamullerde)
- Yumuşakçalar (midye, kalamar, ahtapot)
Ek olarak ürünün alkol veya domuz türevi bileşen içerip içermediği de beyan kapsamındadır; jelatinli tatlılarda jelatinin kaynağını bilmek bu yüzden önemlidir.
Gramaj ve kalori pratikte nasıl beyan edilir?
Gramaj: porsiyon standardınızı yansıtan gerçekçi değer yazılır: "Izgara köfte 200 gr", "Ayran 300 ml". Mutfakta porsiyon standardınız yoksa önce onu oturtun; gramaj beyanı, porsiyon disiplini demektir ve maliyet kontrolünüze de yarar.
Kalori: porsiyon başına yaklaşık enerji değeri (kcal) yazılır. Hesap için ürün reçetesindeki malzemelerin standart besin değerleri kullanılır; birebir laboratuvar ölçümü beklenmez, kasıtlı yanıltıcı beyan ise eksik beyanla aynı yaptırıma tabidir. Zincirler bu hesabı gıda mühendislerine yaptırıyor; küçük işletmeler için yapay zeka destekli araçlar aynı işi pratik biçimde görüyor.
Uymayana ne olur?
İki düzlemde sonuç doğar. Resmi düzlemde, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve gıda mevzuatı çerçevesinde idari para cezaları uygulanır; tutarlar her yıl yeniden değerleme ile güncellenir ve ihlalin niteliğine, işletme büyüklüğüne göre değişir. Fiili düzlemdeki risk daha büyüktür: alerjisi menüde belirtilmeyen bir üründen zarar gören müşterinin hukuki süreci ve o sürecin sosyal medyadaki yankısı, hiçbir ceza makbuzuyla kıyaslanmaz.
Uyumun maliyeti: basılı menü ile dijital menünün ayrıştığı yer
Şimdi işin ekonomisi. 100 ürünlü bir menüde her ürüne gramaj + kalori + alerjen rozetleri ekleyeceksiniz:
- Basılı menüde: her ürün satırı kalabalıklaşır, sayfa sayısı artar, tasarım yenilenir, tüm menüler yeniden basılır. Reçete veya mevzuat her değiştiğinde bu tur tekrarlanır. Yıllık baskı ekonomisinin zaten ₺8000-15000 bandında olduğunu karşılaştırma yazımızda hesaplamıştık; yönetmelik bu faturayı büyütür
- QR menüde: alanlar sistemde hazırdır; bilgi bir kez girilir, her üründe standart gösterilir, güncelleme bedava ve anlıktır
Parita QR Menü'de gramaj, kalori ve alerjen alanları paketin standardıdır; yapay zeka destekli sistem bu bilgileri ürünlerinize göre doldurur, menünüz denetime hazır yayına çıkar. Bugün altyapımızdaki işletmelerin menülerinde alerjen rozetleri, gramaj ve kalori bilgisi ürün kartında otomatik görünür.
Denetime hazırlık kontrol listesi
Menünüzü açın ve şu altı soruyu işaretleyin:
- Her ürünün güncel, vergiler dahil fiyatı yazıyor mu?
- Her üründe porsiyon/gramaj bilgisi var mı?
- 14 alerjen açısından her ürünün dökümü çıkarıldı mı?
- Alkol ve domuz türevi bileşen beyanı gereken ürünlerde mevcut mu?
- Kalori beyanı için takviminizi biliyor musunuz (zincirseniz bugün, değilseniz 31 Aralık 2027)?
- Bilgiler güncellenebilir bir sistemde mi duruyor, yoksa her değişiklik yeni baskı mı demek?
Sık sorulan sorular
Menüde kalori göstermek şu an zorunlu mu?
Ulusal zincirler için 1 Temmuz 2026'dan beri zorunlu. Diğer işletmelerde alerjen bilgisi 31 Aralık 2026'da, kalori beyanı 31 Aralık 2027'de devreye giriyor. Gramaj ve fiyat kuralı ise herkes için bugün geçerli.
QR menü kullanmak zorunlu mu?
Hayır. Zorunlu olan bilgilerin kendisi; sunum yöntemi serbest. Basılı menü, pano veya dijital ekran da kabul edilir. QR menü, bu bilgileri sıfır baskı maliyetiyle güncel tutmanın yolu olduğu için tercih ediliyor.
Alerjen bilgisini "içeriğinde bulunabilir" diye toptan yazsam olur mu?
Olmaz; beyan ürün bazında ve gerçeğe uygun olmalıdır. Her ürüne aynı toptan uyarıyı basmak hem müşteriyi korumaz hem denetimde geçerli sayılmaz.
Küçük bir kafeyim, kalori hesabını nasıl yapacağım?
Reçetenizdeki malzemelerin standart besin değerlerinden porsiyon başına yaklaşık değer hesaplanır. Parita'da bu işi yapay zeka destekli araç yapar; ürün adı ve içeriğinden yönetmeliğe uygun tahmini değerleri doldurur, siz kontrol edip onaylarsınız.
Menünüzü denetime hazır hale getirmek için Parita QR Menü sayfasından menünüzü gönderin; alerjen, gramaj ve kalori alanları doldurulmuş menünüz aynı gün yayında olsun. Paket detayları fiyatlar sayfasında.